ԲԻԱՑՆԱ ԵՐԿՐԻ ԱՐՔԱՆԵՐ․ Մենուա և Արգիշտի Առաջին

imagesCABRF8WU ար

Հայկ Նահապետ, Մենուա, Արգիշտի, Արտաշես և Տիգրան…

Արտաշեսյաններ, Արշակունիներ, Բագրատունիներ, Ռուբինյաններ…

Անունների այս շարքը կարելի է շարունակել: Նրանցից շա­տերը մեզ ծանոթ են: Այդ անուններով փողոցներ են կոչվում, հրապարակներ, անգամ քաղաքներ, ինչպես, օրինակ, Արտաշատն ու Վաղարշապատը:

Հայոց արքաների և արքայատոհմերի անուն­ները այսօր էլ շարունակում են ապրել:

Արքաների կամ արքայատոհմի անուններից բացի կարող ենք հիշատակել նաև զորավար­ների, գործիչների, ազգային շատ հերոսների անուններ:

Ինչու ենք մենք, սակայն, միևնույն շարքում նշում արքային ու զինվորին, պետության հիմնադրին ու շարքային ծառայողին: Ինչն է նրանց միավորում, ինչն է ընդհանուր տարբեր ժամանակներում ու տարբեր պայմաններում ապրած այդ մարդկանց համար: Նրանց բոլորին միավորել է մի մեծ նպատակ՝ հայրենի երկիրը շենացնելն ու հզորացնելը:

Դեպի այդ նվիրական նպատակը տանող ճանապարհին ար­քաներն ու առաջնորդներն ունեցել են բազմաթիվ հետևորդներ և գաղափարակիցներ: Նրանցից շատերի անունները մենք չգի­տենք, բայց առանց այդ մարդկանց նվիրումի, անձնազոհության և հավատարմության որևէ իշխան, առաջնորդ կամ ղեկավար չէր կարող հասնել իր նպատակներին: Նրանց բոլորին՝ ազնվա­կանին, մտավորականին, հոգևորականին, զինվորին ու շինականին միասին անվանում են ժողովուրդ: Որպեսզի ժողովուրդը կարողանա միավորվել, կազմակերպվել և հասնել իր նպատակներին, նրան անհրաժեշտ է միավորող ու առաջնորդող ուժ՝ անհատ կամ կազմակերպություն: Ժողովրդին կազմակերպող ու առաջնորդող այդպիսի դեր է կատարում պետությունը: Հայոց մեծազոր արքաների գլխավոր նպատակը նախևառաջ պետու­թյան ամրապնդումն ու հզորացումն է եղել: Դրա համար էլ նրանք մեկընդմիշտ մնացել են ժողովրդի հիշողության մեջ և օրինակ ծառայել հետագա սերունդների համար:

Մենուա և Արգիշտի Առաջին

Մեր մայրաքաղաքը՝ Երևանը, աշխարհի հնագույն քաղաք­ներից է: Նրան տարեկից քիչ քաղաքներ կան: Այդպիսին է, օրինակ, Հռոմը, որը Երևանից քիչ ավելի ուշ է հիմնադրվել: Հռոմի հիմնադրման մասին միայն բանավոր ավանդապատումներ կան, իսկ Երևանն ունի քարի վրա փորագրված իր ծննդյան վկայագիրը: Այն գրվել է քաղաքի հիմնադրի՝ Արգիշտի I արքայի հրամանով Ք. ա. 782 թվականին:

Արգիշտի I-ը Արարատյան կամ Վանի թագավորության հզոր արքաներից էր:

Վանի թագավորությունը Հայ­կական լեռնաշխարհում ստեղծ­ված մեծ պետություն էր, որ կա­րողացավ միավորել լեռնաշխար­հի համարյա ամբողջ տարածքը:

Ք. ա. 9-րդ դարի երկրորդ կեսին, այսինքն՝ մեզանից ավելի քան 28 դար առաջ, «Նաիրի երկրի արքա» Սարդուրի I-ը հիմնեց Տուշպա (Տոսպ, Վան) մայրաքաղաքը: Այդ մասին թողած արձանագրություններում նա ներկայանում է որպես մեծ արքա, հզոր արքա, արքաների արքա: Վանի թագավորության հզորացման գործում նշանակալի դեր ունեցան Սարդուրի I-ի հաջորդ Իշպուինի արքան և հատկապես Մենուան: Սկզբում Մենուան կառավարում էր իր հոր՝ Իշպուինի արքայի հետ միասին: Այսինքն Իշպուինին արքայազն Մենուային դարձրել էր իր գահակիցը’ այդ կերպ սովորեցնելով նրան պետության կառա­վարման դժվարին գործը: Որոշ ժամանակ հետո արքան իր մյուս որդու հետ սկսեց վարել երկրի կրոնական հոգևոր գործերը, իսկ Մենուան դարձավ Վանի թագավորության միանձնյա գահակալը:

Մենուայի միանձնյա կառավարման ժամանակաշրջանում (Ք. ա. 810-786 թթ.) Վանի թագավորությունը չտեսնված հզորության հասավ: Մենուայի հաղթական արշավանքների շնորհիվ Հայկա­կան լեռնաշխարհի մեծագույն մասը միավորվեց մեկ միասնական պետության մեջ: Արարատյան թագավորությունն այնքան հզորա­ցավ, որ կարողացավ իր հսկողության տակ առնել երկրից դեպի հարավ, արևելք ու արևմուտք տանող կարևոր ճանապարհները: Մենուա արքայի օրոք Տուշպա (Վան) մայրաքաղաքին խմելու և ոռոգելու ջուր մատակարարելու համար կառուցվեց մոտ 72 կմ երկարությամբ ջրանցք, որը մինչև օրս էլ գոյություն ունի:

Реклама
Categories: Հայրենագիտություն, Ուսումնական նյութ | Оставьте комментарий

Навигация по записям

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

Блог на WordPress.com.

MSKH Հայրենագիտական ակումբ

... Ծիպուկ-ծիպուկ ուսումնասիրենք, ճանաչենք և պահպանենք մեր հայրենի ամեն մի փոքրիկ անկյուն....

%d такие блоггеры, как: